آيه چنين برداشت شده كه عطف روز قيامت بر پيش از آن نشانگر آن است كه عذابى پيش از روز قيامت نيز وجود دارد و اين عذاب به‌طور طبيعى بايد در جهان برزخ و پس از مرگ باشد . « 1 » ( و أعظم ما هنالك بليّة نزل الحميم و تصلية الجحيم و فورات السّعير و سورات الزّفير ) « سورة » به معناى شدت و « زفيز » به معناى صداى آتش است . معناى اين بند آن است كه سختىهاى دنيا و رنجهاى قبر در مقايسه با عذاب آتشين روز قيامت ، هيچ نيست . ( لا فترة مريحة و لا دعة مزيحة و لا قوّة حاجزة ) عذابى دمادم پيوسته كه هيچ چيز آن را مانع نمىشود . ( و لا موتة ناجزة ) در آيه قرآن آمده است : « حكم به مرگ بر ايشان [ جارى ] نمىشود تا بميرند و نه عذاب آن از ايشان كاسته شود . » « 2 » ( و لا سنة مسلية ) « سنة » به مرحله نخست خواب و نيز به چرت مىگويند و منظور در اين‌جا مرگ است كه در آن جهان وجود ندارد . ( بين أطوار الموتات و عذاب السّاعات ) هر مرحله‌اى از عذاب و هر لحظه‌اى از آن به مانند مرگ و بلكه شديدتر از آن است . ( إنّا باللّه عائذون ) به خداوند و ولايت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و خاندانش عليهم السّلام از اين عذاب سخت و خشم خداوند پناه مىبريم . راه گريز ؟ ( 20 - 21 ) « عباد اللّه أين الّذين عمّروا فنعموا و علّموا ففهموا و انظروا فلهوا و سلموا فنسوا أمهلوا طويلا و منحوا جميلا و حذّروا أليما و وعدوا

--> ( 1 ) . نك : شرح تجريد ، علامه حلى . ( 2 ) . لا يُقْضى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها فاطر / 35 : 36 .